كوچي ها دیگران کوچ میدهند

هر ساله زمانیکه برف ها ی کوه های بابا در حال ذوب شدن می باشد، ترس از ورود  کوچی ها همه جا را فرا می گیرد. مناطق مرکزی یکی از جا هایی است که کوچی ها فصل هایی از سال را برای زندگی انتخاب می کنند. این ورود همیشه با نوعی فشار، فضای رعب  و وحشت، و دربرخی موارد در گیری های فزیکی را نیز به همراه داشته است با نگاهی به پیشینه تاریخی حضو رکوچی ها در می یابیم که پس از سرکوبی مرد م مناطق مرکزی توسط امیر عبدالرحمن ، و دستور جایگزینی و تصرف زمین ها وخانه های مسکونی، کوچی ها بیش ازدیگران در اینکار سبقت گرفتند. مردم آن زمان که از یک سرکوب سیاسی وسیستماتیک سر خورده و مایوس شده بودند توان هیچ نوع دفاع ا زملکیت، وجایداد های خویش را نداشتند. در این شرایط کوچی ها از فرصت استفاده کرده وبدون ترس وهراس به آنچه که می خواستند عمل می کردند. شدت بر خورد کوچی ها درزمان نادر خان افزایش یافت بطوریکه آنان درسایه حکومت وی خودرا در برخورد با مردم وصاحبان زمین های زراعتی خود مختار احساس می کردند. برای نمونه درنواحی مزار شریف  سیاست وطرح نواقل به منظور اسکان سازمان یافته  برخی از قبایل اجراشد. گل محمد مومند یکی از کسانی است که دراجرای این طرح نقش داشته وباتطبیق این سیاست عملا درغضب وتاراج ملکیت های مردم سهم گرفتند.

با توجه به معضل دیرینه میان کوچی ها وساکنان بیشتر مناطق به پیشنه این برخورد ها اشاره می کنیم:

1- کوچی ها در برخورد با مردم وساکنان مناطق مختلف کمتر به حقوق آنان توجه می کردند.  مردم همواره در برابر کوچی های مسلح خود را فاقد هر نوع دفاع احساس می کردند.

کوچی ها با استفاده از این  فضا به هر اقدامی برای تسلط بیشتر و درنهایت راندن وکوچ های اجباری ساکنان بومی متوسل می گردیدند، ایجاد ترس ورعب  یکی از شگرد هایی بود که از سوی آنان اعمال می گردید این ترس چنان در دل مردم خانه کرده بود بطوریکه مادران در قریه برای آرام کردن بچه های خردشان می گفتند: "آرام باشید که کوچی آمد" تاثیر روحی و روانی از رفتار های خشونت برجان آدمیان مناطق مرکزی چنان بود که کسی جرات وتوان ایستادگی ویا حق اعتراض در برابر رفتار های غیر قانونی آنان را د رخود نمی دیدند. در بیشتر موارد زمانیکه جنجال های میان کوچی ها ومردم محل بالا گرفته وبه حکومت می رسید متاسفانه یا اصلا به این قضیه رسید گی نمی شد  ویا هم به نوعی اغماض نسبت به رفتاری های خود سرانه آنان صورت می گرفت

2- بیشتر کوچی ها ادعا دارند که از مناطق یاد شده بعنوان " میل" ویا علفچراستفاده می کنند این ادعا درحالی صورت می گیرد که تاکنون کدام سندی مبنی بر قانونی بودن این ملکیت ها ارایه نشده است. متاسفانه کوچی ها زمانیکه به مناطق مسکونی وارد می شوند عمدتا در جاهای سکونت می کنند که بعنوان ملک شخصی وحریم خصوصی به شمار می رود.سرازیر شدن رمه ها وشتران به زمین های زراعتی وکشت زارها در تناقض با حقوق بشر واصل عدم تعدی به ملکیت های شخصی می باشد.  در گذشته بخاطر کمی جمعیت زمنیه هایی برای چراگاه وحضور کوچی ها در برخی مناطق فراهم بود. ولی از آنجایی که روز بروز بر تعداد جمعیت مناطق افزوده می گردد نه تنها برای کوچی ها جای پای نمانده بلکه خود مردم نیز از لحاظ  محیطی  در مضیقه  قرار دارند. هم اکنون تراکم جمعیت به حدی رسیده است که تعدادی زیادی مردم از روی ناچاری به شهر ها پناه می آورند.

در بیشتر جاهایی که کوچی ها می روند هم اکنون هیچ زمینه وجایی وجود ندارد واز همین لحاظ است که همواره این حضور با اصطکاک جدی همراه  می باشد. طی این مدت علرغم اینکه همیشه ورود کوچی ها با جدال ومنازعه همراه بوده است، حکومت های گذشته هیچ گاه سعی نکردند تا به این معضل خاتمه بخشند بلکه با استفاده از مواقع وشرایط در مراحلی به تشدید این منازعه کمک کرده است.

3- درزمان جهاد علیه شوروی مردم بیشتر مناطق به سلاح خفیف وثقیل دست یافتند. دراین میان مناطق مرکزی نیز بخاطر وجود پایگاهای احزاب جهادی موفق به ایجاد پایگاهای نظامی وگروپ مسلح گردیدند. دراین فرصت مردم سعی کردند تا با استفاده از قدرت نظامی مانع ورود کوچی ها شوند و درموارد اندکی که کوچی ها موفق   به آمدن شدند با مشکلات وبا جگیری های زیادی رو برو گردیدند  بطوریکه از روی  ناچاری به ترک منطقه پرداختند. هنوز چند سال نگذشته بود که کوچی ها درپناه طالبان به شکل بی سابقه ا ی وارد شدند. مردان وزنان کوچی با استفاده از سلاح طالبان به کشت زار های مردم هجوم آورده  وزحمات چندین ماهه مردم را در برابر چشمان صاحبان آن در زیر پای شتران و رمه ها با  خاک یکسان می کردند دهقانان غریب که تنها امید به ثمر نشستن  للمی وگندم شان بعنوان آذوقه سال داشتند نظاره گر نابودی آن توسط کوچی ها بودند .

در دوره امارت اسلامی کوچی ها هم نقش مامورین امارت اسلامی را ایفا می کردند وهم به شغل اصلی شان می پرداختند. برخی از قبایل  کوچی در آخرین سالهای امارت اسلامی در ولسوالی های مختلف درانتخاب  خانه های مسکونی واقامه دایم برآمده بودند. اگر امارت اسلامی چند سالی را دوام می آورد. شاهد یک نوع کوچ اجباری وسیستماتیک در عصر وقرن حاضر می بودیم. دراین دوره علاوه بر اینکه زمین های زراعتی مردم مورد تاراج قرار گرفته بود بیشتر خانه ها بطور اجبار وظیفه داشتند تا برای کوچی ها نان  تهیه و پخت نمایند.

4- کوچی ها پس از طالبان: پس از سقوط طالبان کوچی ها نیز همراه با فرماندهان  ارشد آنان منطقه را ترک گفته . وبرای چند سالی یا به مناطق نیا مدند واگر در جاهایی دیده شدند از روش های گذشته خود استفاده نمی کردند. طی دوسال اخیر بازهم شاهد ورود کوچی ها دربرخی از مناطق می باشیم که این حضور همراه با خشونت و در گیری بوده است. سال گذشته در ولسوالی ناهور وامسال در منطقه حصه دوم بهسود میان ساکنان محل وکوچی ها در گیری هایی بوقوع پیوست. علرغم گفته های مقامات مبنی بر اجرای پروسه های دایاک و دی دی آر متاسفانه هنوز هم کوچی ها مسلح اند و با استفاده از آن به رفتار های خشونت آمیز متوسل می شوند.

طی این مدت حکومت صرفا به تشکیل کمیسیون واعزام هیات به مناطق اکتفا کرده است. بدون  تردید با توجه به ریشه های عمیق وتاریخی این اختلافات، کمیسیون سازی، واعزام هیات های فاقد صلاحیت هرگز نمی تواند به این معضل خاتمه بخشد. بی توجهی حکومت درحل عادلانه این معضل سبب می شود تا مردم با این ذهنیت که مقامات علاقمند به حل مساله نمی باشد  قضاوت نمایند. به نظر می رسد که  تنظیم رابطه کوچی ها با مردم بر اساسی قانون اساسی ، رعایت حقوق بشر وارزشهای مدنی می تواند د رحل آن کمک نماید. گذشته از آن سعی شود تا با اسکان تدریجی کوچی ها بصورت داو طلبانه وایجاد فرصت های دیگر شغلی در داز مدت به جنجال های ناشی از ورود  کوچی ها خاتمه بخشند. با توجه به اینکه در جامعه آسیب پذیر افغانستان هر حرکت رنگ قومی بخود می گیرد ایجاب می کند تا از این نوع بر خورد ها جلو گیری شود، درغیر آن نقطه ی نا آرام دیگر نیز با رنگ وبوی مذهبی  وزبانی با دامنه وسیع آن شکل خواهد گرفت.