ما به عقب بر می گردیم؟

این سوال ذهن بیشتر هموطنان رابه خود  مشغول کرده است که آیا افغانستان گامهایی را به جلو می گذارد ویابه وضعیت دهه ی هفتاد بر می گردد؟ در پاسخ به این پرسش تحلیل زیر ارایه می گردد.

1- هم اکنون نشانه های زیادی میان اوضاع فعلی ووضعیت دهه هفتاد به چشم می خورد، از نظر داخلی هنوز مردم رهبران قبیله را بعنوان ناجیان خود می پندارند. اتکا به قوم ورهبران قبیله از آنجا ناشی می گردد که بیشتر اقوام طی سالهای گذشته از حضور درحکومت محروم بوده اند ویا به نحوی نقش سمبولیک داشته اند. انزوای سیاسی، ومحرومیت اجتماعی سبب شد تا یک نوع همبستگی اتنیکی میان اقوام مختلف بوجود آید وچهره های برجسته قومی به عنوان منادیان عدالت وبرابری از جایگاه برازنده وقوی درمیان طرفداران خود برخودار باشند جنگ های دهه هفتاد درکابل ودیگر ولایات عملا افغانستان را به مناطق جداگانه و تا آستانه تجزیه سوق داده بود. مزار شریف ،بامیان ، جلال آباد، قندهار وکابل هریک به مرکز فرماندهی واقتداراقوام بدل شده بود، چاپ بانک نوت، تذکره، صدور پاسپورت، وارتباطات بیرونی  درهر منطقه با شکل خاص انجام می گرفت

2- صف بندی های داخلی درگذشته نیز بر محور های مختلف صورت می گرفت، ایتلاف های پیاپی وگسست زود هنگام به یک فرهنگ بدل شده بود، این ایتلاف ها بر محورهای سمتی، قومی، لسانی شکل می گرفت و هرروز جبهه جدید نظامی را ایجاد می کرد. بیشتر رهبران بدون انگیزه های مشخص درطول هفته چندبار موقف جدید اتخاذ کرده ودوباره تغییر موضع می دادند.  پیوستن فرماندهان از این حزب به آن حزب وشکل گیری وشکست ایتلاف ها گواه براین ادعا می باشد. این بازی تا زمانی ادامه یافت که طالبان به دروازه های کابل رسیدند وسرانجام بر 90 فیصد خاک افغانستان تسلط یافتند.

3- کشورهای خارجی نیز در دهه هفتاد هریک از پایگاه سیاسی – نظامی  برخوردار بودند. ایجاد حاکمیت محلی بستری مناسبی را برای ورود طیاره های مملو از سلاح وتجهیزات نظامی برای کشورهای همسایه فراهم کرده بود. دردهه هفتاد ایران، روسیه، هند، تاجکستان، ازبکستان، پاکستان، وفراتر ازآن  برخی  ممالک  اسلامی مانند عربستان سعودی وترکیه  ا زبازیگران اصلی صحنه سیاسی به شمار می رفتند.

دراین مدت کشورهای یادشده هریک ، از جناح خاص، وگروپ های معین سیاسی حمایت کرده ودرراستای پیروزی آن تلاش ورزیدند، مداخلات همسایگان به مرحله ای رسیده بود که درمذاکرات بین المللی هرکشور از حزب، قبیله وفرد معین نمایندگی کرده وبرای نفع آن کمپاین می کردند. برای نمونه درحالیکه ایران، روسیه، وهند درتلاش بودند تا کرسی سازمان ملل به آقای ربانی با قی بماند، اما پاکستان با تلاش های سیاسی سعی می کرد تا طالبان را بعنوان نماینده رسمی افغانستان مطرح نماید.

با توجه به نمونه های یادشده از وضعیت دردهه هفتاد، حال با نگاه به فضای موجود به شباهت های میان این دوفضا اشاره می شود:

از نظر داخلی هنوز اقوام مختلف رهبران قبیله ی شانرا بعنوان ناجی و مرجع مطمین خود دردفاع از حقوق وخواسته های سیاسی شان می دانند، حوادث جوزجان ودرگیری میان جرات ولوی څارنوال وواکنش هایی را که درمناطق مختلف درپی داشت نشان ا زشباهت های زیاد میان وضعیت فعلی ودهه هفتاد دارد.

مردم جوزجان هم اکنون با حمل تصاویر جنرال دوستم خواسته های اساسی خود را زیر نام او مطرح می کنند ومردم پنجشیر نیز دربرابر امر بازداشت جنرال جرات فورا واکنش نشان داده بطوریکه از ورود پولیس به آن ولایت جلوگیری نموده ودست به مظاهره زدند، از نظر صف بندی های سیاسی وشکل گیری بر محور های قومی ، لسانی وسمتی نیز اوضاع دو زمان از شباهت های زیادی برخوردار می باشد. هم اکنون جبهه ملی با تمام توان درصدد است تا با اعمال فشار علیه حکومت به امتیاز های سیاسی دست یابد، درمقابل حکومت آقای کرزی نتوانسته است اعتماد اقوام مختلف را نسبت به خود جلب نماید وبا موضوع گیری هایی که انجام می دهد،

این زمینه را برای رهبران سیاسی فراهم ساخته تا هریک دربسترهای قومی خود فرورفته ویکبار دیگر به سنگر های سنتی خویش پناه آورند، مردم نیز با استفاده از تحریک وتهییج احساسات قومی به حمایت سران قبیله شان برآمده و درلحظات سخت ودشوار پناهگاهی امنی برای آنان به شمار می رود. تلاش ناکام چهار روزه پولیس برای بازداشت جنرال جرات نشان از این وضعیت می باشد.

بدون شک اگر آقای کرزی بعنوان رییس جمهور برگزیده مردم نتواند اعتماد مردم واقوام مختلف را ازآن خود نماید اوضاع از این هم شکننده تر خواهد شد.